Truyền thuyết về núi Đá Bia Chụp ảnh cưới Tuy Hoà Phú Yên

Núi Đá Bia, còn được gọi là Thạch Bi Sơn, thuộc dãy Đại Lãnh và có độ cao 706 mét so với mực nước biển. Trước đây, việc leo lên đỉnh núi Đá Bia không hề dễ dàng vì cây cối rậm rạp, dây leo chằng chịt và thậm chí còn có những con vắt bám theo người leo. Tuy nhiên, từ năm 2001, nhờ sự đóng góp của Đoàn Thanh Niên Phú Yên, một con đường với những bậc thang dẫn từ phía nam Đèo Cả đã được xây dựng, giúp việc leo núi trở nên dễ dàng hơn.
 

Núi Đá Bia nằm gần biển, tạo nên những mỏm đá có hình thù kỳ lạ như đầu sư tử và đầu rồng khi nhìn từ biển vào. Trên đỉnh núi có một tảng đá khổng lồ vươn thẳng lên trời cao, quanh năm được bao phủ bởi những đám mây trắng. Khi đứng dưới chân tảng đá, du khách phải ngước nhìn mới thấy được đỉnh cao vút.
Truyền thuyết về núi Đá Bia Chụp ảnh cưới Tuy Hoà Phú Yên .

Từ trên cao, du khách có thể phóng tầm mắt nhìn về phía tây, nơi núi rừng trùng điệp và những mái ngói đỏ ẩn mình trong màu xanh mạ non. Nhìn về phía đông là biển cả bao la, còn trên trời là bầu trời xanh ngắt, thỉnh thoảng những cụm mây trắng trôi qua. Khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ kết hợp với tiếng gió rì rào bên sườn núi và tiếng sóng biển vỗ nhè nhẹ dưới chân núi khiến người đứng trên đỉnh cảm giác như đang lạc vào chốn bồng lai tiên cảnh, tựa như những nhân vật trong truyền thuyết.

Ở hướng đông nam, ngọn hải đăng Mũi Điện toả sáng lung linh, soi rọi biển đêm và dẫn lối cho những con tàu xa khơi. Ánh sáng của ngọn hải đăng như mở ra những chân trời mới, gợi nhắc về những hành trình mở cõi của tổ tiên.

Theo sử sách, vào mùa xuân năm Tân Mão (1471), vua Lê Thánh Tông đã chinh phục quân Chiêm Thành và cho khắc bia trên đỉnh núi Đá Bia để phân định ranh giới giữa hai nước Việt - Chiêm. Mặc dù văn bia này chỉ còn trong truyền thuyết, nhưng tảng đá sừng sững trên đỉnh núi, được bao quanh bởi cây cối và mây trắng, vẫn là minh chứng cho dấu ấn lịch sử quan trọng.

Lê Quý Đôn trong "Phủ Biên Tạp Lục" đã mô tả Núi Đá Bia như một điểm phân định địa giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Theo Đại Nam Nhất Thống Chí, vua Lê Thánh Tông đã cho khắc chữ trên tảng đá để làm mốc giới. Trong khi đó, Phạm Văn Sơn trong "Việt Sử Toàn Thư" ghi lại rằng vua Lê Thánh Tông đã đặt tên cho ngọn núi là Thạch Bi sau khi đánh bại quân Chiêm Thành và khắc bia trên núi để làm ranh giới.Chụp Ảnh Cưới Tuy Hoà Phú Yên

Nguyễn Siêu, trong "Phương Đình Dư Địa Chí," cũng ghi lại rằng bia văn khắc trên Núi Đá Bia mang câu:

"Chiêm Thành quá thử, binh bại quốc vong An Nam quá thử, tướng tru binh chiết"

Dịch nghĩa:

"Chiêm Thành vượt qua, binh bại nước mất An Nam vượt qua, tướng chết quân tan"

Những câu chuyện lịch sử và truyền thuyết về Núi Đá Bia vẫn còn sống động, là biểu tượng cho sự hùng vĩ và linh thiêng của vùng đất Phú Yên.
Truyền thuyết về núi Đá Bia Chụp ảnh cưới Tuy Hoà Phú Yên .
 

Theo các sách Trung Hoa như Quảng Châu ký, Tùy Thư, Thông Điển, Tân Đường Thư, Tần Thư Địa Lý chí, Nam Việt chí và Thái Bình Ngự lãm, Núi Đá Bia từng là nơi mà viên tướng Mã Viện của nhà Hán cho trồng cột đồng để phân ranh giới giữa phía Bắc là đất Nhật Nam thuộc nhà Hán và phía Nam là đất nước Tây Đồ Di. Thời điểm đó, ngọn núi này được gọi là Đồng Trụ Sơn, và mãi đến khi vua Lê Thánh Tông cho khắc bia mới đổi tên thành Thạch Bi Sơn.

Phan Thanh Giản, khi ngang qua Thạch Bi Sơn và chiêm ngưỡng cảnh thiên nhiên hùng vĩ, đã cảm tác bài thơ:

"Nhất phiến sơn đầu thạch
Cao quyền xuất bích tiêu
Phân cương Hán lập trụ
Trú tất Đường binh lưu
Cổ triện bạch vân ám
Thần công thanh sử phiêu
Lặc bia nhân hà khứ
Hàn khách tứ thiều thiều"

Bài thơ đã được dịch ra quốc ngữ và đăng trên báo Tiếng Dân năm 1938:

"Mảnh đất đầu non dựng
Từng cao ngất một phương
Chia bờ nêu trụ Hán
Đuổi giặc trú xe Đường
Chữ triện mây lu nét
Công thần sử soi gương
Chạm bia người đã vắng
Hành khách chạnh lòng thương."
Áo Cưới Tuy Hoà Phú Yên   

Nguyễn Đình Tư, trong tác phẩm Non Nước Phú Yên, cũng vịnh về Đá Bia bằng bài thơ đường luật:

"Sừng sững non cao đá một hòn
Trải bao mưa nắng vẫn không sờn
Quanh co sườn núi đường lên xuống
Trắng xoá chân non sóng dập dờn
Sự nghiệp ngàn năm bia đá tạc
Biên cương một thuở cột đồng chôn
Công lao tiên tổ còn lưu đó
Ai nỡ lòng nào phụ nước non."

Dân gian Phú Yên còn truyền tụng nhiều câu ca dao, hò vè về Núi Đá Bia:

"Chiều chiều mây phủ Đá Bia
Đá Bia mây phủ chị kia mất chồng
Mất chồng như nậu mất trâu
Chạy lên chạy xuống cái đầu chơm bơm."

Hoặc:

"Chóp Chài đội mũ
Mây phủ Đá Bia
Ếch nhái kêu lia
Trời mưa như đổ."

Hay:

"Sông Bàn Thạch quanh co uốn khúc
Núi Đá Bia cao ngất tầng mây
Sông kia, núi nọ còn đây
Mà người thuở trước ngày nay đâu rồi?"

Người Pháp thời đó gọi Núi Đá Bia là "Ngón Tay Chúa" (Le Doigt de Dieu) vì từ xa ngoài biển nhìn vào, tảng đá trên núi dựng đứng như ngón tay chỉ lên trời. Ngọn núi trở thành điểm tiêu định hướng cho tàu bè đi dọc theo biển Đông. Năm 1890, sĩ quan hải quân Pháp tên Varella đã cho xây dựng ngọn hải đăng tại khu vực Mũi Điện để giúp tàu bè định vị, nơi mà ngày nay dân địa phương gọi là Mũi Điện, còn trong sách địa lý hàng hải thì gọi là Mũi Varella.
Truyền thuyết về núi Đá Bia Chụp ảnh cưới Tuy Hoà Phú Yên .
 

Một dị bản khác của người Ê Đê cho rằng Núi Đá Bia, hay Kút H’Phil, là nơi chôn cất người vợ thứ ba của vua Chăm Poromê. Thuê xe máy Tuy Hoà Phú Yên
 Còn người Chăm lại gọi Đá Bia là Hduơn Ktol, tức Núi Cùi Bắp, do hình dáng tảng đá giống như chiếc cùi bắp. Theo một truyền thuyết, thủ lĩnh bộ tộc Chăm từng ra lệnh cho các chiến binh thử cung tên nhắm vào Núi Cùi Bắp. Kết quả là các mũi tên đã xuyên thủng núi, tạo thành một đường hầm thẳng ra biển mà ngày nay người Chăm vẫn tin rằng đường hầm ấy tồn tại ở đoạn từ QL1A ra biển.